Zakładanie prezerwatywy w trakcie stosunku nie cofa ryzyka, które pojawiło się wcześniej. Wyjaśniam, dlaczego zabezpieczenie powinno znaleźć się na penisie przed pierwszym kontaktem genitalnym, jak prawidłowo je założyć oraz co zrobić po spóźnionym użyciu, zsunięciu albo pęknięciu.
Najważniejsza zasada to prezerwatywa od pierwszego kontaktu
- Załóż ją przed penetracją i przed kontaktem genitalnym, także oralnym lub analnym.
- Jeśli doszło do penetracji bez zabezpieczenia, potraktuj tę część jako kontakt bez ochrony.
- Przy błędzie lub awarii zatrzymaj się, wymień prezerwatywę i rozważ antykoncepcję awaryjną.
- Do lateksu stosuj lubrykant wodny albo silikonowy, nie olejki ani wazelinę.
- Jedna prezerwatywa służy do jednego aktu seksualnego.
Czy można założyć prezerwatywę dopiero w trakcie
Technicznie można przerwać stosunek, wycofać penis i dopiero wtedy założyć prezerwatywę, ale nie oznacza to, że wcześniejszy kontakt był zabezpieczony. Jeżeli doszło już do penetracji pochwy, odbytu albo kontaktu genitalnego, ryzyko zaczęło się przed założeniem prezerwatywy.
Powód jest prosty. Płyn preejakulacyjny może pojawić się jeszcze przed wytryskiem, a na skórze i w okolicy ujścia cewki mogą znajdować się plemniki. Nie należy więc zakładać, że brak ejakulacji oznacza brak ryzyka ciąży. CDC zaleca zakładanie prezerwatywy na w pełni wzwiedziony penis przed jakimkolwiek kontaktem genitalnym, oralnym lub analnym.
Spóźnione użycie nie chroni też w pełni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową. Niektóre z nich mogą przenosić się przez wydzieliny, a inne przez kontakt skóry ze skórą. Dlatego prezerwatywa założona dopiero po rozpoczęciu zbliżenia zmniejsza ryzyko tylko od momentu jej założenia.
Nie oznacza to, że każda taka sytuacja kończy się ciążą lub zakażeniem. Oznacza natomiast, że ryzyka nie da się wyzerować samym późniejszym założeniem środka ochronnego. Ja przyjmuję tu praktyczną zasadę: jeśli prezerwatywa ma chronić, powinna być użyta od początku do końca.
Jak prawidłowo założyć prezerwatywę krok po kroku
Najłatwiej zrobić to spokojnie, zanim emocje całkowicie przejmą kontrolę. Dobrze mieć prezerwatywę pod ręką, sprawdzić datę ważności i obejrzeć opakowanie. Uszkodzona folia, przesuszenie albo przeterminowanie to powód, by wybrać inną sztukę.
- Otwórz opakowanie palcami w miejscu do tego przeznaczonym. Nie używaj zębów, nożyczek ani ostrych paznokci.
- Upewnij się, że prezerwatywa jest zwinięta tak, aby łatwo rozwijała się na zewnątrz.
- Umieść ją na czubku wzwiedzionego penisa, zanim dojdzie do kontaktu z partnerem lub partnerką.
- Ściśnij zbiorniczek na nasienie, aby usunąć z niego powietrze i zostawić miejsce na ejakulat.
- Drugą ręką rozwiń prezerwatywę aż do nasady. Nie powinna pozostawać częściowo zwinięta.
- Jeśli potrzeba, dodaj lubrykant kompatybilny z materiałem prezerwatywy.
Jeżeli założysz ją odwrotną stroną i dotknie już penisa, nie odwracaj jej i nie używaj dalej. Na zewnętrznej stronie mogła zostać wydzielina, dlatego bezpieczniej sięgnąć po nową prezerwatywę.
Podczas stosunku zwróć uwagę na nietypowe poluzowanie, pęknięcie lub zmianę położenia. Po wytrysku przytrzymaj prezerwatywę u nasady, wycofaj penis, gdy jest jeszcze we wzwodzie, a zużytą sztukę wyrzuć do kosza. Nie spłukuj jej w toalecie, bo może doprowadzić do zatkania rur.
Co zrobić, gdy prezerwatywa została założona za późno
Najpierw przerwij penetrację i załóż nową prezerwatywę, jeśli chcecie kontynuować. Nie próbuj zmniejszać ryzyka przez płukanie pochwy, oddawanie moczu czy kąpiel. Takie działania nie zapobiegają ciąży, a irygacja może podrażnić śluzówkę.
| Sytuacja | Co oznacza | Co zrobić |
|---|---|---|
| Penetracja bez prezerwatywy, potem jej założenie | Wcześniejsza część była niezabezpieczona | Rozważ antykoncepcję awaryjną i konsultację dotyczącą STI |
| Prezerwatywa pękła lub zsunęła się | Możliwy kontakt z nasieniem lub wydzielinami | Przerwij, wymień ją i oceń potrzebę pomocy awaryjnej |
| Prezerwatywa była nałożona od początku i nie uległa awarii | Ochrona była zastosowana prawidłowo | Nie trzeba podejmować dodatkowych działań wyłącznie z powodu obaw |
Jeśli doszło do ryzykownego kontaktu waginalnego, antykoncepcję awaryjną warto omówić jak najszybciej. Tabletka z lewonorgestrelem działa najlepiej przy przyjęciu do 72 godzin, a octan uliprystalu można zastosować do 120 godzin, czyli 5 dni, przy czym szybsze działanie jest korzystniejsze. Miedziana wkładka wewnątrzmaciczna może być rozważana jako metoda awaryjna do 5 dni, ale wymaga konsultacji i założenia przez osobę uprawnioną.
W Polsce receptę na antykoncepcję awaryjną można uzyskać między innymi w aptekach uczestniczących w programie pilotażowym, po rozmowie z farmaceutą. Aktualną listę placówek publikuje NFZ. Zasady dostępu mogą się zmieniać, dlatego w pilnej sytuacji najlepiej sprawdzić bieżące informacje albo skontaktować się z lekarzem.
Antykoncepcja awaryjna nie chroni przed zakażeniami. Jeśli partner lub partnerka ma nieznany status w kierunku HIV albo doszło do kontaktu wysokiego ryzyka, nie czekaj na objawy. Profilaktykę poekspozycyjną HIV rozważa się do 72 godzin, a największe znaczenie ma szybka konsultacja lekarska.
Rozmowa z partnerem nie musi przyjmować formy wzajemnych wyrzutów. Wystarczy ustalić, co dokładnie się wydarzyło, kiedy nastąpił kontakt bez ochrony i jakie kroki podejmujecie teraz. Taki spokojny opis faktów zwykle pomaga szybciej podjąć dobrą decyzję.
Jak ograniczyć ryzyko pęknięcia i zsunięcia
Awaria częściej wynika z błędu w użyciu niż z samego materiału. Dlatego większą różnicę niż kupowanie „najmocniejszego” wariantu robi prawidłowy rozmiar, odpowiednia ilość lubrykantu i ostrożne zakładanie. Prezerwatywa powinna przylegać, ale nie uciskać.
- Sprawdź szerokość nominalną podaną na opakowaniu. Jeśli prezerwatywa zsuwa się mimo poprawnego założenia, prawdopodobnie jest zbyt luźna.
- Jeśli mocno uciska, roluje się lub pęka przy rozwijaniu, wybierz większy wariant zamiast naciągać ją na siłę.
- Do prezerwatyw lateksowych używaj lubrykantów na bazie wody lub silikonu. Olejki, masło, wazelina i tłuste kremy mogą osłabić lateks.
- Nie zakładaj dwóch prezerwatyw jednocześnie. Tarcie między warstwami zwiększa ryzyko pęknięcia.
- Nie używaj jednej sztuki ponownie, nawet jeśli stosunek został przerwany.
- Przechowuj je z dala od wysokiej temperatury i tarcia. Długie noszenie w tylnej kieszeni spodni nie jest dobrym pomysłem.
Przy seksie analnym szczególnie ważne jest dobre nawilżenie, ponieważ odbyt nie wytwarza naturalnej lubrykacji. Gdy po seksie analnym planujecie kontakt waginalny, trzeba użyć nowej prezerwatywy, aby nie przenieść bakterii.
Przeczytaj również: Rozmiary prezerwatyw - Jak dobrać idealny i uniknąć wpadki?
Małe błędy, które mają duże znaczenie
Najczęstszy problem to zbyt późne założenie, ale zdarzają się też drobiazgi, które łatwo przeoczyć. Należą do nich brak miejsca w zbiorniczku, rozwinięcie tylko do połowy, używanie starej prezerwatywy wyjętej z portfela oraz zdejmowanie jej przed końcem stosunku.
Jeśli podczas zakładania czujesz opór, nie szarp materiału. Zatrzymaj się, sprawdź stronę rozwijania i w razie wątpliwości użyj nowej sztuki. Pośpiech jest tu kiepskim doradcą, a wymiana prezerwatywy trwa krócej niż późniejsze martwienie się o konsekwencje.
Jak dopasować zabezpieczenie do rodzaju kontaktu
Prezerwatywa zewnętrzna powinna być używana przez cały kontakt waginalny, analny lub oralny, jeśli ma ograniczać ryzyko ciąży i zakażeń. Przy zmianie rodzaju kontaktu potrzebna jest nowa sztuka. Ta sama zasada dotyczy przechodzenia między różnymi partnerami lub partnerkami.
Przy seksie oralnym ryzyko ciąży nie występuje, ale nadal możliwe jest przenoszenie infekcji. Prezerwatywa nie zabezpiecza również całej skóry w okolicy genitaliów, więc nie eliminuje ryzyka zakażeń przenoszonych przez zmiany skórne, na przykład opryszczkę.
Jeśli używacie prezerwatywy wewnętrznej, nie łączcie jej z zewnętrzną. Dwie bariery mogą o siebie trzeć i zwiększać prawdopodobieństwo uszkodzenia. Najlepsze rozwiązanie zależy od rodzaju kontaktu, komfortu i prawidłowego stosowania, a nie od samej nazwy produktu.
Bezpieczeństwo zaczyna się przed pierwszym ruchem
Najkrótsza odpowiedź brzmi: prezerwatywę zakłada się przed rozpoczęciem stosunku i przed kontaktem genitalnym. Późniejsze założenie może ograniczyć dalsze ryzyko, ale nie zabezpiecza wstecznie wcześniejszej penetracji.
Jeśli doszło do kontaktu bez ochrony, liczą się czas i konkretne informacje. Zatrzymajcie zbliżenie, oceńcie możliwość ciąży, w razie potrzeby skorzystajcie z antykoncepcji awaryjnej, a przy ryzyku STI lub HIV zgłoście się po poradę medyczną. Spokojna reakcja i szybkie działanie są znacznie skuteczniejsze niż szukanie winy po fakcie.
